ส้มกุ้ง
ส้มกุ้ง
ส้มกุ้ง ชื่อสามัญ False Black Pepper, White-flowered Embelia, Vidanga,
Vaividang, Vai Vidang, Vavding
ส้มกุ้ง ชื่อวิทยาศาสตร์ Embelia ribes Burm.f. (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Embelia
gaseinifolia Wall. Ex Ridl) จัดอยู่ในวงศ์ PRIMULACEAE (MYRSINACEAE)
สมุนไพรส้มกุ้ง มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า สนขี้มด (หนองคาย),
ส้มกุ้ง (ระนอง, ตรัง) เป็นต้น
ลักษณะของส้มกุ้ง
ต้นส้มกุ้ง จัดเป็นพรรณไม้พุ่มรอเลื้อยหรือไม้เลื้อย
มีความสูงได้ประมาณ 3-6 เมตร และอาจยาวได้ถึง 13 เมตร ดอกส้มกุ้ง ออดอกเป็นช่อแยกแขนง
โดยจะออกที่ปลายกิ่ง ยาวประมาณ 10-20 เซนติเมตร
ดอกย่อยเป็นสีเขียวหรือสีขาว กลีบเลี้ยงดอกเชื่อมติดกัน ปลายแยกเป็นแฉกลึก
ยาวประมาณ 0.5 มิลลิเมตร กลีบดอกเชื่อมติดกัน
ปลายแยกเป็นแฉกลึก ลักษณะเป็นรูปวงรี ยาวประมาณ 1.5-2 มิลลิเมตร
ด้านนอกมีขนขึ้นหนาแน่น ผลส้มกุ้ง ผลเป็นผลสด
ลักษณะของผลเป็นรูปทรงกลม มีขนาดกว้างประมาณ 3-4 มิลลิเมตร
ผลอ่อนเป็นสีเขียว เมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีแดงหรือดำ ฉ่ำน้ำ ดอก แยกเพศ
ออกตามง่ามใบ หรือ ปลายกิ่ง ดอกเพศผู้ ออกเป็นกระจุก ๆ ละ 5-12 ดอก มีริ้วประดับย่อยรูปไข่ กลับ 2 อัน
ติดอยู่โคนก้านดอกย่อย กลีบเลี้ยง 4 กลีบ กลม งอเป็นกระพุ้ง
กลีบดอก 4 กลีบ ค่อน ข้างเป็นรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 3 มม. ขอบกลีบบาง โคนกลีบเชื่อมติดกัน เกสรเพศผู้ 13-17 อัน อับเรณูกลม ดอกเพศเมียออกเดี่ยว ๆ มีกลีบเลี้ยง
และกลีบดอกเหมือนดอกเพศผู้ รังไข่ค่อนข้าง เป็นรูปขอบขนาน ผิวเกลี้ยง
ไม่มีก้านเกสรเพศเมีย ยอดเกสรเพศเมียแบน ผล กลม เส้นผ่านศูนย์ กลาง 30 มม. ยาว 25 มม. มี 1-2 เมล็ด
ประโยชน์ทางยา
ตำรายาไทย
ใบ เป็นยาแก้ไอ แก้ช้ำใน แก้หอบหืด ขับฟอกโลหิตระดู เถา ขับฟอกโลหิตระดู เป็นยาระบายอ่อนๆ และแก้ไอ ราก เป็นยาถ่ายพรรดึก (แก้ท้องผูก) แก้ช้ำใน
และแก้ไอ ยาพื้นบ้านอีสานใช้ ราก ฝนน้ำดื่ม แก้ไข้ ผสมลำต้นหรือรากรสสุคนธ์ เหง้าสับปะรด ลำต้นไผ่ป่า
ลำต้นไผ่ดง งวงตาล เปลือกต้นสะแกแสง ลำต้นหรือรากเถาคันขาว ผลมะพร้าว ลำต้นรักดำ
ลำต้นก้อม ลำต้นโพ หญ้างวงช้างทั้งต้น รากกะตังใบ เปลือกต้นมะม่วง ลำต้นหนามพรม
รากลำเจียก ลำต้นอ้อยแดง ลำต้นเครือพลูช้าง เหง้ายาหัว และเปลือกต้นกัดลิ้น
ต้มน้ำดื่ม แก้ฝี รักษาอาการบวม
ประโยชน์ของ ต้นส้มกุ้ง
เป็นยาลด
ระดับน้ำตาลในเลือด ลดไขมันในเลือด ด้วยการใช้เมล็ดส้มกุ้งที่แห้ง
นำมาป่นให้เป็นผง ใช้ประมาณ 1 – 2 ช้อนชา นำมาชงกับน้ำร้อนดื่มเวลา เช้า และ เย็น ราก และ ใบ เป็นยาแก้โลหิต
เถา ราก ใบ เป็นยาแก้ไอ ราก ใช้เป็นยาขับเสมหะ ละลายเสมหะ แก้เสมหะ ใบ กัดฟอกเสมหะ
เนื้อไม้ กัดฟอกเสมหะ และ โลหิต ราก และ เถา เป็นยารักษาริดสีดวงจมูก ใบ มีสรรพคุณ
เป็นยาแก้หอบหืด ใบ และ เถา ใช้เป็นยาระบายอ่อน ๆ ทำให้อุจจาระนิ่ม ราก
เป็นยาถ่ายพรรดึก เถา และ ใบ เป็นยาขับฟอกโลหิตระดู เนื้อไม้ และ กระพี้
มาหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ ต้มกับน้ำ กินเป็นยาแก้อาการปัสสาวะขัด ขุ่น แก้นิ่ว กระเพาะ
ปัสสาวะ ช่วยชะล้างทางเดินปัสสาวะ เถา เนื้อไม้ ราก ใบ แก้อาการช้ำใน เถา เนื้อไม้
ราก เป็นยาถ่ายเส้นเอ็น ใบ ช่วยทำให้เส้นเอ็นหย่อน ผลสุกใช้รับประทาน ใบอ่อน และ
ยอดอ่อนสามารถนำมารับประทานเป็นผัก
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น