ลำไย

 

ลำไย

ลําไย ชื่อสามัญ Longan (ลองแกน) (มักเขียนผิดเป็น "ลำใย")

ลําไย ชื่อวิทยาศาสร์ Dimocarpus longan Lour. (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Euphoria longan (Lour.) Steud.) จัดอยู่ในวงศ์เงาะ (SAPINDACEAE)

ลักษณะทั่วไป

            ลำไย เป็นผลไม้ชนิดหนึ่ง เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ต้นมีทรงพุ่มทึบ ลำต้นเนื้อไม้แข็ง มีเปลือกแข็ง ใบมีลักษณะทรงรี ดอกมีสีขาวอมเหลือง มีกลิ่นหอม ผลมีลักษณะทรงกลมเล็ก ผิวเปลือกบางสาก ผลอ่อนมีสีน้ำตาลอมเขียว เมื่อผลสุกจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ภายในผลจะมีเนื้อนุ่มฉ่ำน้ำ มีสีขาวหรือสีชมพู ตามสายพันธ์ุ มีเมล็ดกลมสีดำอยู่ข้างใน มีรสชาติหวานกรอบ มีกลิ่นหอม ลำไยที่ปลูกในประเทศไทย มีการปลูกหลายสายพันธุ์ จะปลูกกันมากในภาคเหนือ ลำไยที่มีชื่อเสียงมากปลูกในจังหวัดลำพูน ลำต้น เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง มีทรงพุ่มทึบ ลำต้นมีลักษณะกลมๆ เนื้อไม้แข็งมีสีแดง เปลือกแข็งมีผิวขรุขระ มีสีน้ำตาลปนเทา

            ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกใบสลับตรงข้าม มีลักษณะทรงรูปหอก โคนมนปลายเรียวรีแหลม ใบด้านบนมีสีเขียว พื้นผิวเป็นมัน ใบด้านล่างมีสีอ่อนกว่า ดอก ออกเป็นช่อ จะมีดอกออกเป็นกระจุก ดอกมีสีขาวอมเหลือง เล็กฝอยๆ กลีบเลี้ยงมีสีเขียวปนเหลือง มีกลิ่นหอม มีก้านดอกยาว ดอกออกตามลำต้น บนกิ่งหรือบนยอดกิ่ง ผล มีลักษณะทรงกลมเล็ก ผิวเปลือกบางสาก ผลอ่อนมีสีน้ำตาลปนสีเขียว เมื่อผลสุกจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ภายในผลจะมีเนื้อนุ่มฉ่ำน้ำ มีสีขาวหรือสีชมพู ตามสายพันธุ์ มีรสชาติหวานกรอบ มีกลิ่นหอมอร่อย มีเมล็ดสีดำกลมอยู่ข้างในเนื้อ เมล็ด มีลักษณะรูปกลมๆ อยู่ข้างในเนื้อ เมล็ดแข็งล่อนมีสีดำ มีผิวเรียบลื่นเป็นมัน

วิตามินและแร่ธาตุของลำไย

            ลำไยประกอบด้วยวิตามินและแร่ธาตุต่าง ๆ ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น คาร์โบไฮเดรต โปรตีน ธาตุแคลเซียม ธาตุฟอสฟอรัส ธาตุโซเดียม ธาตุโพแทสเซียม ธาตุทองแดง ธาตุเหล็ก วิตามินซี วิตามินบี 12 เป็นต้น ส่วนในด้านสรรพคุณ ลำไยใช้เป็นยารักษาโรคได้แก่ เป็นยาแก้ท้องร่วง รักษาโรคมาลาเรีย บรรเทาอาการริดสีดวงทวาร เป็นต้น

วิธีการปลูก

            เริ่มจากการเตรียมพันธุ์ โดยวิธีการตอนกิ่ง ซึ่งชำลงถุงดำจนแข็งแรงควรเตรียมไว้ล่วงหน้า เพื่อจะได้ต้นกล้าที่แข็งแรง หรือเลือกใช้ต้นพันธุ์ลำไยที่ขยายพันธุ์แบบตอนกิ่ง ซึ่งจะโตเร็ว สร้างพุ่มได้เร็ว (เหมาะกับพื้นที่ที่ไม่มีลมแรง ดินทราย ซึ่งอาจจะทำให้โค่นล้มได้ง่าย นอกจากการค้ำยันต้นที่ดีแล้ว เกษตรกรบางรายอาจจะเสริมรากให้ต้นลำไยภายหลังปลูกไปแล้ว อย่างน้อย 6 เดือนขึ้นไป เพื่อเสริมความแข็งแรง) หรือต้นพันธุ์เสียบยอดหรือทาบกิ่งก็ได้ (เพราะจะได้ต้นพันธุ์ที่มีรากแก้ว ทำให้ต้นแข็งแรง หากินเก่ง ทนต่อสภาพดินไม่ดีได้) ต่อมาก็เป็นเรื่องของ “ระยะปลูก” วางผังระยะปลูกมีหลายระยะนั้นขึ้นอยู่กับหลายๆ ปัจจัย เช่น การจัดการโดยใช้เครื่องจักรก็จะใช้ระยะปลูกที่กว้าง ระหว่างแถวและต้น 8×8 เมตร หรือ 10×8 เมตร เป็นต้น ส่วนถ้ามีพื้นที่น้อย ต้องการจำนวนต้นที่เยอะ ดูแลทั่วถึงสามารถควบคุมทรงพุ่มได้ ก็จะปลูกระยะถี่ลงมา เช่น ระยะ 7×5 เมตร หรือ 6×6 เมตร ในกรณีที่มีการควบคุมทรงพุ่ม

ประโยชน์และสรรพคุณลำไย

            ช่วยป้องกันโรคหัวใจ ช่วยบำรุงหัวใจ ช่วยบำรุงม้าม แก้ท้องเสีย แก้โรคมาลาเลีย แก้ท้องร่วง ช่วยบรรเทาอาการริดสีดวงทวาร ช่วยบำรุงผิวพรรณ ช่วยให้เจริญอาหาร ช่วยบำรุงกระดูก ช่วยบำรุงฟัน ช่วยบำรุงกล้ามเนื้อ ช่วยบำรุงประสาท ช่วยบำรุงสมอง ช่วยบรรเทาอาการปวดข้ออักเสบ ป้องกันโรคหวัด แก้แผลอักเสบ แก้แผลเป็นหนอง แก้นิ่วในไต ช่วยขับปัสสาวะ ช่วยห้ามเลือด ช่วยป้องกันโรคมะเร็ง ป้องกันโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ ช่วยสร้างภูมิต้านทานให้ร่างกาย ช่วยรักษาแผลไฟไหม้น้ำร้อนลวก ช่วยขับพยาธิ แก้อาการตกขาว ช่วยให้นอนหลับสบาย